Bùn thải cá tra thành phân bón hữu cơ: tín hiệu tốt, nhưng bùn phải đủ khô trước đã

Trong tháng 10, SOHA, CafeBiz và Tiền Phong cùng đưa tin về hướng biến bùn thải chế biến cá tra ở Đồng bằng sông Cửu Long thành phân bón hữu cơ. Mình gom vào một bài vì điều đáng nói giống nhau: hướng đi tốt, nhưng bùn phải đủ khô trước đã.

Các tin nói gì

Bùn từ chế biến cá tra chứa nhiều hữu cơ, chủ yếu là protein, mỡ cá và sinh khối vi sinh từ các bể xử lý. Thay vì chôn lấp hoặc thuê xe hút đi, một số đơn vị đang thử ổn định bùn, kiểm soát độ ẩm rồi ủ thành phân bón. Nếu làm được thì vừa giảm chi phí đầu ra, vừa tạo thêm giá trị từ chất thải.

Với ĐBSCL, đây vẫn là bước đi khá sơ khai. Bùn ở nhiều nhà máy hiện được hút xe bồn định kỳ hoặc phơi sân, vừa tốn tiền vừa phụ thuộc đơn vị thu gom và thời tiết.

Vì sao khử nước là điểm nghẽn

Bùn mới ra khỏi bể sinh học có độ ẩm khoảng 95–98%. Ở mức đó thì không ủ được, không phối trộn được, và chở đi chủ yếu là chở nước. Ngay cả sau ép, những lần mình khảo sát trạm thủy sản vẫn hay gặp bánh bùn trên 85%, thậm chí 88–90% khi thiết bị đã xuống cấp hoặc chưa có hệ châm polymer ổn định. Đem ủ ở độ ẩm đó thì thời gian ủ kéo dài, dễ sinh mùi và khó kiểm soát vi sinh.

Độ ẩm cần đạt là bao nhiêu thì phải hỏi đơn vị ủ hoặc nơi nhận, vì mỗi quy trình một yêu cầu. Nên có con số đó trước khi chọn máy.

Hai loại bùn, hai bài toán

Bùn sinh học sau bể hiếu khí rất loãng, TS thường chỉ 0,5–1,5%. Bùn DAF và bùn bẫy mỡ thì đặc, dính và nhiều dầu cá. Hai loại này không thể gộp chung một giải pháp, và trộn lẫn có thể làm cả mẻ khó ép hơn. Muốn làm phân bón thì phải tách nước tốt ở cả hai đầu, đây là bài toán thiết kế chứ không phải cứ mua máy về là xong.

Bùn DAF nhiều dầu mỡ dễ làm bít vải ở máy ép băng tải, nên nhiều trạm chạy không ổn định. Mình bán Slit Saver nên nói rõ lập trường: máy có khe lọc tự làm sạch trong khi chạy, hợp với loại bùn này, nhưng vẫn phải chạy thử với bùn thật, nhất là khi dầu cao. Chi tiết ở bài chọn máy ép bùn dầu mỡ.

Nếu nhà máy bạn muốn đi theo hướng này

• Hỏi trước nơi nhận: độ ẩm, thành phần và giấy tờ họ yêu cầu.
• Tách riêng số liệu của bùn sinh học và bùn DAF.
• Xem ứng dụng cho chế biến thủy sản và đặc tính bùn theo từng ngành.
• Tính phương án theo cẩm nang xử lý bùn thải.

— Thợ Ép Bùn