Hỏi Thợ Ép Bùn: Bùn DAF nhiều dầu mỡ hay làm khổ máy ép?

Chạy máy ép được vài tiếng, vải lọc bắt đầu tắc, bánh bùn ra nhão và nhờn, nước lọc nổi váng dầu — đó là cảnh tượng khá quen thuộc khi xử lý bùn tuyển nổi DAF từ các trạm ngành thực phẩm, chế biến thủy sản hay nhà máy tái chế. Nhiều người tưởng do máy yếu hoặc polymer kém, nhưng thực ra thủ phạm chính nằm ở bản chất của loại bùn này.

Bùn DAF được tạo ra khi các vi bọt khí hòa tan trong nước nổi lên, kéo theo hạt rắn và dầu mỡ lên bề mặt thành lớp váng rồi được gạt ra. Vì vậy bùn DAF đặc biệt giàu dầu mỡ — thực vật, động vật, đôi khi cả khoáng. Lớp dầu này bọc quanh hạt bùn, làm nước không thoát ra được và còn cản polymer bám vào để tạo bông. Kết quả: floc yếu, bánh không thành hình, và bề mặt lọc bị bịt rất nhanh — đặc biệt với các máy dùng vải lọc mịn.

Những biểu hiện thường gặp nhất gồm:

• Vải lọc tắc gần như ngay khi khởi động: dầu mỡ bịt kín lỗ vải, chu kỳ rửa phải rút ngắn liên tục.
• Bánh bùn mềm, nhờn, không đứng: floc không đủ cứng để giữ nước ra ngoài.
• Nước lọc nhiều dầu: polymer không giữ được các hạt dầu li ti, chúng lọt qua theo nước lọc.

Từ những lần đi khảo sát các trạm xử lý nước thải ngành thực phẩm và tái chế, tôi nhận thấy một lỗi khá phổ biến: người vận hành cứ tăng liều polymer để bù cho bánh ướt, nhưng thực ra tăng liều không giải quyết được vấn đề dầu mỡ — đôi khi còn làm bánh dính và nhờn hơn. Điều cần kiểm tra trước tiên là hàm lượng dầu mỡ đầu vào (đo bằng n-hexane), rồi mới nghĩ tới điều chỉnh polymer hay công nghệ. Một hướng thực tế khác là kết hợp muối sắt (poly-iron) cùng với polymer — cách này giúp tạo keo tụ tốt hơn với bùn nhiều dầu, thay vì chỉ dùng polymer đơn thuần. Nếu bùn DAF bị để lâu trước khi ép, tình trạng còn tệ hơn vì dầu và bùn tách pha, floc càng khó hình thành. Với các trường hợp bùn DAF nặng dầu mỡ, tôi thường gợi ý xem xét công nghệ không dùng vải lọc mịn — ví dụ dạng con lăn khe hở tự làm sạch như Slit Saver — vì khe lọc kiểu này ít bị dầu bịt kín hơn và không cần nước rửa vải liên tục.

Muốn đọc kỹ hơn theo khuôn vì sao khó → biểu hiện → nguyên nhân → kiểm tra → hướng xử lý cho bùn DAF và các loại bùn khó khác, xem thêm tại bài về bùn khó tách nước trong cẩm nang xử lý bùn thải. Nếu bạn đang phân vân chọn loại máy phù hợp với bùn dầu mỡ, có thể tham khảo thêm bài máy ép bùn dầu mỡ: chọn loại nào và cần kiểm tra gì trước khi mua.

— Thợ Ép Bùn