Ép khô bùn tuyển nổi DAF trước máy sấy tại nhà máy thực phẩm Nhật Bản: Slit Saver SS-611D đạt tỷ lệ thu hồi SS 98,8%

Bùn nổi từ hệ tuyển nổi áp lực (DAF scum) luôn là loại bùn tôi ngại nhất khi tư vấn thiết bị tách nước — nhiều dầu mỡ, dễ bết dính, dễ làm nghẹt máy. Vậy nên khi xem lại bộ dữ liệu vận hành thực tế của một nhà máy chế biến thực phẩm ở Nhật Bản lắp Slit Saver SS-611D ngay trước công đoạn sấy, tôi thấy đây là ví dụ đáng kể lại: máy ép cơ học đặt đúng vị trí trong dây chuyền có thể giảm tải rất nhiều cho bước sấy nhiệt phía sau, dù bản thân bánh bùn ra không hề “khô ráo” như nhiều người tưởng.

Tìm hiểu sâu hơn về cách đọc chỉ tiêu bùn thải (TS, SS, VS, độ ẩm) trong Cẩm nang xử lý bùn thải.

Bài toán: bùn scum DAF — nhiều nước, nhiều dầu, khó ép

Hệ thống tuyển nổi áp lực (DAF – Dissolved Air Flotation) là công nghệ phổ biến để tách dầu mỡ và chất rắn lơ lửng khỏi nước thải nhà máy thực phẩm bằng cách sục vi bọt khí đẩy các hạt nổi lên bề mặt thành lớp scum (bùn nổi). Lớp scum này thường có hàm lượng nước rất cao và lẫn nhiều dầu mỡ động thực vật — đặc điểm khiến nó khó tách nước hơn hẳn so với bùn hoạt tính thông thường, vì dầu mỡ cản trở quá trình keo tụ và làm giảm hiệu quả nén ép cơ học. Trong ngành xử lý phụ phẩm thực phẩm, phần scum sau khi được dằn bớt nước thường phải qua thêm bước sấy hoặc đưa đến nhà máy chế biến phụ phẩm (rendering) để tận thu dầu mỡ và protein — nên bất kỳ lượng nước nào loại bỏ được bằng cơ học trước khi sấy đều tiết kiệm đáng kể chi phí nhiệt, vì bốc hơi nước bằng nhiệt luôn tốn năng lượng hơn nhiều so với ép cơ học.

Đây chính là lý do nhà máy này chọn lắp một máy tách nước ngay trước máy sấy, thay vì đưa thẳng scum ướt vào sấy như trước.

Giải pháp

Nhà máy lắp một máy Slit Saver model SS-611D, khe lọc 1,0 mm, dẫn động xy-lanh khí nén, công suất motor chỉ 0,4 kW — mức tiêu thụ điện rất thấp cho một máy xử lý dòng scum đậm đặc dầu mỡ. Trước khi vào máy, scum được châm keo tụ bằng poly-sắt (polyferric sulphate) liều 1.000 mg/L để phá bọt và hỗ trợ kết bông, giúp con lăn đa đĩa elip tách nước hiệu quả hơn dù nền dầu mỡ cao. Máy vận hành 6–7 giờ mỗi ngày, xử lý lưu lượng 2,5 m³/giờ ở nồng độ chất rắn đầu vào 1,2%, cho năng suất khoảng 30 kgDS/giờ.

Kết quả vận hành

Tỷ lệ thu hồi SS đạt 98,8% — cao hơn hẳn mức thường thấy ở dòng bùn hoạt tính dư thông thường, vì các hạt scum DAF vốn có kích thước lớn và nổi, dễ bị giữ lại trên khe lọc hơn là bùn mịn. Độ ẩm bánh bùn sau ép ở mức 83,6% (số liệu này được xác nhận chéo giữa bản báo cáo gốc và bản đối chiếu, sau khi phát hiện một lỗi đánh máy ở bản dữ liệu tiếng Nhật ghi nhầm thành 16,4%). Mức 83,6% nghe có vẻ “ướt”, nhưng đây là con số hợp lý với một bước tách nước sơ cấp cho scum nhiều dầu mỡ — điều quan trọng không phải là ép thật khô ngay tại đây, mà là giảm đủ khối lượng nước để máy sấy phía sau không phải bốc hơi toàn bộ lượng nước ban đầu, giúp tiết kiệm đáng kể nhiên liệu sấy.

Vì sao đáng chú ý với thị trường Việt Nam

Rất nhiều nhà máy chế biến thực phẩm, thủy sản và giết mổ tại Việt Nam đang vận hành hệ DAF để tách dầu mỡ, nhưng phần bùn scum sau đó thường bị coi là chất thải cần thuê xử lý ngoài với chi phí vận chuyển tính theo trọng lượng ướt. Một bước tách nước cơ học ngay tại chỗ, dù chỉ giảm được một phần độ ẩm, cũng có thể cắt giảm đáng kể khối lượng cần vận chuyển và xử lý, đồng thời làm nhẹ tải cho bất kỳ công đoạn sấy hoặc tận thu phụ phẩm nào phía sau. Xem thêm các mô hình liên quan tại trang Ứng dụng ngành thực phẩm & đồ uống.

Câu hỏi thường gặp